Produkcja Roślinna

zbozeZarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych, realizując wniosek z X Posiedzenia Krajowej Rady Izb Rolniczych, które odbyło się 27 listopada 2017 roku zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stworzenie możliwości prawnych dla wsparcia Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmian (PDO) na poziomie wojewódzkim i krajowym.

gospodarstwo

Europejski Trybunał Obrachunkowy opublikował 12 grudnia 2017 r. sprawozdanie specjalne nr 21/2017 pt. „Zazielenianie – bardziej złożony system wsparcia dochodów, który nie jest jeszcze skuteczny pod względem środowiskowym”, za które odpowiada członek Trybunału Samo Jereb.

Zdaniem Trybunału jest mało prawdopodobne, by płatności mające zachęcać rolników do podejmowania działań proekologicznych przyczyniły się do poprawy wyników wspólnej polityki rolnej w zakresie oddziaływania na środowisko i zmiany klimatu. Kontrolerzy stwierdzili, że za sprawą tych nowych płatności system stał się bardziej złożony, a ponadto doprowadziły one do zmiany praktyk rolniczych jedynie na około 5% użytków rolnych w UE.

Płatność z tytułu zazieleniania to nowy typ płatności bezpośredniej wprowadzony w ramach reformy wspólnej polityki rolnej (WPR) w 2013 r. Jej celem jest wynagradzanie rolników za wywieranie pozytywnego wpływu na środowisko, za który w normalnych warunkach rynkowych nie zostaliby oni wynagrodzeni. Jest to jedyna płatność bezpośrednia mająca w głównej mierze cel ekologiczny.

Kontrolerzy zbadali, czy dzięki zazielenianiu udało się poprawić wyniki WPR w zakresie oddziaływania na środowisko i zmiany klimatu, zgodnie z celami UE. W ramach kontroli przeprowadzili oni wywiady z organami w pięciu państwach członkowskich: w Grecji, Hiszpanii (Kastylia i León), we Francji (Akwitania i Nord-Pas-de-Calais), w Niderlandach i Polsce.

– Zazielenianie pozostaje zasadniczo systemem wsparcia dochodów – powiedział Samo Jereb, członek Europejskiego Trybunału Obrachunkowego odpowiedzialny za sprawozdanie. – Istnieje niewielkie prawdopodobieństwo, by miało ono – w formie, w jakiej jest obecnie wdrażane – w znaczący sposób przyczynić się do poprawy wyników WPR w zakresie oddziaływania na środowisko i zmiany klimatu.

Tekst sprawozdania specjalnego oraz komunikat prasowy w 23 językach UE są dostępne tutaj.

e wniosek

W związku z tym, że dla rolników od 2018 roku wchodzi obowiązek składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności obszarowych PROW tylko w formie elektronicznej (za pośrednictwem aplikacji e-wniosek) Zarząd KRIR wystąpił 4 grudnia 2017 roku do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z następującą propozycją. 

susza2

W odpowiedzi na wniosek KRIR z dnia 3 listopada 2017 r. dotyczący zmiany przepisów regulujących uznanie wystąpienia klęski żywiołowej oraz zniesienia uzależnienia wystąpienia suszy w danej uprawie w zależności od kategorii glebowych Ministerstwo  Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało pismem z dnia 23 listopada 2017 r. następujące wyjaśnienia:

Zgodnie z definicją określoną w ustawie o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2017 r. 2047), suszę - oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb.

Natomiast na podstawie art. 3 ust. 5 ww. ustawy, minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 21 maja do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy.

System monitoringu suszy rolniczej w Polsce został opracowany i uruchomiony w 2007 roku przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut. Badawczy w Puławach. System ten jest systematycznie rozwijany i doskonalony.

O wystąpieniu suszy decyduje cały kompleks warunków meteorologicznych i glebowych. Warunki meteorologiczne powodujące suszę są określane m.in. za pomocą klimatycznego bilansu wodnego.

Klimatyczny bilans wodny określa się jako różnicę pomiędzy opadem atmosferycznym mierzonym standardowo na stacjach meteorologicznych a ewapotranspiracją potencjalną.

Opad atmosferyczny jest podstawowym elementem mierzonym na stacjach meteorologicznych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW), natomiast wartość ewapotranspiracji potencjalnej oblicza się wykorzystując wzór Penmana. Wartość ewapotranspiracji potencjalnej można również wyznaczyć z wystarczającą precyzją korzystając ze wzorów uproszczonych, które uwzględniają podstawowe elementy meteorologiczne {temperatura powietrza, promieniowanie słoneczne, usłonecznienie, zachmurzenie, wilgotność powietrza, niedosyt wilgotności, prędkość wiatru).

W ocenie występowania suszy, oprócz wartości klimatycznego bilansu wodnego, są brane pod uwagę właściwości retencyjne gleb, ustalone według kategorii agronomicznych, wydzielonych na podstawie map glebowo-rolniczych. Przestrzenne zróżnicowanie zdolności retencyjnych gleb jest, obok klimatycznego bilansu wodnego, czynnikiem decydującym o spełnieniu kryterium suszy na danym obszarze.

Wartości krytyczne klimatycznego bilansu wodnego oznaczające wystąpienie suszy zróżnicowano dla gatunków roślin (kukurydza, rzepak, rzepik, ziemniak, burak cukrowy, chmiel, tytoń oraz truskawki) lub grup roślin uprawnych (zboża ozime i jare, warzywa gruntowe, drzewa i krzewy owocowe oraz rośliny strączkowe), kategorii gleb i okresów rozwojowych.

Przyjęty w określaniu obszarów, na których może wystąpić zjawisko suszy, wskaźnik klimatycznego bilansu wodnego, jest pod względem metodologicznym wskaźnikiem obiektywnym. Okres sześciodekadowy do określenia suszy rolniczej został wybrany z powodu najlepszej oceny tego zjawiska opisującego spadek polonów względem średnich wieloletnich plonów. Przedstawione przez IUNG PIB wartości klimatycznego bilansu wodnego dotyczą tylko i wyłącznie strat z powodu suszy. Tymczasem na plon wpływają również inne czynniki jak m.in. agrotechnika, gleba czy inne elementy pogodowe np. przymrozki, złe przezimowanie roślin.

Równocześnie pragnę poinformować, że dotychczasowe wartości KBW były wyznaczone z dokładnością do 2 mm. Od 2017 roku postanowiono dokonać zwiększenia dokładności klimatycznego bilansu wodnego do 1 mm. Taka zmiana spowodowała, że przebieg funkcji określającej wartości progowe KBW uległ również zmianie. Nowo wyznaczone wartości KBW zdecydowanie precyzyjniej określają wpływ niedoboru wody na plonowanie roślin.

Ze względu na to, że reakcją roślin na stres wodny są procesy fizjologiczne, które zachodzą w sposób ciągły, postanowiono zatem bardziej szczegółowo uwzględnić ciągłość tych funkcji, obrazujących przebieg zachodzących procesów związanych z potrzebami wodnymi roślin. Dotychczasowe przedstawiane zmiany wartości KBW powodowały, z uwagi na dokładność co 2 mm, że przebieg funkcji obrazującej wpływ deficytu wody nie był wyrównany. Dokonano zatem zmian wielkości KBW na bardziej precyzyjne wartości, zwiększając dokładność wpływu deficytu wody na plonowanie roślin.

Dokonana zmiana spowodowała, że nowe wartości KBW uwzględniają w sposób bardziej dokładny uzależnienie zapotrzebowania roślin na wodę, które zmienia się w zależności od zachodzących faz rozwojowych roślin. Zmiany te zachodzą w ontogenezie roślin w sposób łagodny, dlatego wartości KBW są obecnie bardziej związane z potrzebami wodnymi roślin zmieniającymi się w okresie wegetacyjnym.

Dotychczasowe wyznaczone krytyczne wartości KBW pomiędzy poszczególnymi kategoriami gleb wykazywały różnice w tych wielkościach w poszczególnych okresach raportowania. Różnice KBW pomiędzy kategoriami gleb na początku i na końcu okresu wegetacyjnego nie były stałe. Zatem skorygowano te relacje i wprowadzono stałą różnicę pomiędzy kategoriami gleb w całym okresie wegetacyjnym. Takie działania spowodowały, że lepiej jest uwzględniona ilość wody ogólnie dostępnej dla roślin w okresie wegetacyjnym w zależności od kategorii gleb oraz sprawiło dokładniejsze wyznaczenie obszarów z suszą, zwłaszcza dla gleb średnich i ciężkich.

Na plon roślin uprawnych wpływa bardzo wiele czynników, jak między innymi stosowanie odpowiedniej agrotechniki: termin, gęstość, głębokość siewu, dawka i termin nawożenia, skład chemiczny nawozów, stosowanie środków ochrony roślin przed szkodnikami, regulacja zachwaszczenia, ochrona przed chorobami, płodozmian, uprawa roli, właściwie przeprowadzony i wykonany w odpowiednim terminie zbiór. Ważną rolę odgrywa też właściwy dobór odmiany dostosowany do stanowiska, regionu. W analizach zagrożenia suszą nie uwzględnia się czynników agronomicznych, które istotnie różnicują straty w plonach w poszczególnych gospodarstwach. Bardzo ważnym elementem w uprawie roślin przeciwdziałającym zmniejszeniu strat jest zwłaszcza stosowanie odpowiedniej agrotechniki, jak dostosowanie upraw do okresu wegetacyjnego (przyśpieszenie daty siewu wiosennego w przypadku zbóż jarych, termin opóźniony w przypadku braku wody powoduje znaczne straty w plonie). Równie ważny jest dobór gatunków i odmian, bardziej tolerancyjnych na suszę, efektywniej wykorzystujących wodę czy zbiegi przeciwerozyjne, jak np. z orką w poprzek stoków. Powyższe czynniki plonotwórcze w określeniu strat plonów przez suszę nie są uwzględniane w systemie monitoringu suszy rolniczej. W systemie monitoringu suszy rolniczej brane są pod uwagę wyłącznie czynniki związane z niedoborem wody i ich wpływ na wielkość plonu.

Wdrożona w 2007 roku koncepcja monitoringu suszy rolniczej umożliwia zatem ocenę zagrożenia suszą rolniczą głównych upraw rolnych w oparciu o bieżące dane meteorologiczne oraz dane glebowe generowane na podstawie numerycznej mapy glebowo-rolniczej. Wyniki analiz prezentowane są na stronie internetowej (http://www.susza.iung.pulawv.pl/) w postaci map jak też w formie tabelarycznej. Zawierają one informacje o zagrożeniu suszą dla poszczególnych roślin w danych okresach raportowania. Dla grup i gatunków roślin branych pod uwagę w poszczególnych okresach raportowania w systemie monitoringu suszy rolniczej opracowywane są tabele przedstawiające zagrożenie suszą rolniczą w poszczególnych województwach z wykazem gmin i gruntów ornych zagrożonych suszą.

24 listopada Zarząd KRIR przekazał Zastępcy Szefa Kancelarii Sejmu uwagi do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz niektórych innych ustaw. 

Projekt ustawy ma na celu dostosowanie polskiego prawa do przepisów unijnych dotyczących jakości benzyny i olejów napędowych – jest to działanie sprzyjające ekologii ze względu na ograniczenie wzrostu stężenia dwutlenku węgla w atmosferze, co ma wpływ na globalne ocieplenie. Dostosowanie polskiego prawa do przepisów unijnych służy także zmniejszeniu uzależnieniu od ropy naftowej.

Ministerstwo Energii zabrania wytwórcom używania do wytwarzania estrów takiej biomasy, która jest produktem działów przemysłu powiązanych z rolnictwem i przy dostawie której została zastosowana stawka podatku od towarów i usług wyższa niż 5 %. Stawka VAT 5 % dotyczy produktów, które mają cechę jadalności np. oleju rzepakowego -  pozostaje to w sprzeczności z regulacjami unijnymi, których celem jest stopniowe odchodzenie od stosowania do produkcji biokomponentów z surowców jadalnych.

Biokomponenty można produkować z surowców niejadalnych, np. z olejów posmażalniczych, dla których przewidziana jest wyższa niż 5 % stawka podatku od towarów usług - projektowane przepisy uniemożliwią wykorzystania takich surowców w produkcji.

Projekt wprowadza m.in. obligatoryjność dodawania określonej ilości biokomponentów według wartości energetycznej dla paliw ciekłych, natomiast proponowana zmiana ograniczy dostęp do surowca i może wpłynąć negatywnie na środowisko, ponieważ doprowadzi do wzrostu ilości odpadów w postaci olejów niejadalnych.

Przepisy ww. projektu mogą jednak negatywnie wpłyną na działalność rolniczą, zwłaszcza na producentów rzepaku. Zaproponowane rozwiązania służą podnoszeniu konkurencyjności koncernów paliwowych a nie producentom rolnym  czy rozwojowi rynku biopaliw. Głównym priorytetem autora projektu ustawy jest walka z nadużyciami paliwowymi polegającymi na manipulowaniu stawkami VAT, wynikającymi z różnic w stawkach (5% i 23% VAT). Zapisana w projekcie ustawy stawka VAT na zakup oleju rzepakowego, a nieuwzględniona w ustawie podatkowej może  skutkować określonymi konsekwencjami dla producentów biokomponentów, np. w dostępie do surowców i niekontrolowanego wzrostu ilości olejów posmażalniczych.

Dostosowanie polskich przepisów związanych z rynkiem biopaliw powinno zwiększać przestrzeń rynkową dla biokomponentów i biopaliw ciekłych wytwarzanych z krajowych surowców rolnych, a nie tylko ograniczać oszustwa podatkowe.

Zachowanie dotychczasowego poziomu krajowej produkcji biokomponentów wykorzystywanych do realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego w najbliższych latach będzie  gwarantowało stabilne zapotrzebowanie na surowce rolne wykorzystywane do produkcji biokomponentów, pozytywnie wpływając na sytuację ekonomiczną producentów rolnych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w twojej przeglądarce.

 

Zrozumiałem
Form by ChronoForms - ChronoEngine.com