Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych 29 lipca 2026 r. po raz kolejny wystąpił o wprowadzenie dla rolników tzw. emerytur proporcjonalnych.

Zarząd KRIR wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o podjęcie prac legislacyjnych w zakresie reformy systemu ubezpieczeń społecznych rolników w celu umożliwienia łączenia okresów ubezpieczenia w KRUS z systemem powszechnym (ZUS).

Kwestia wprowadzenia emerytur proporcjonalnych, łączących staż w KRUS i ZUS była wielokrotnie dyskutowana podczas posiedzeń Krajowej Rady Izb Rolniczych i przedstawiana Ministrowi. Obecnie samorząd rolniczy ponawia wniosek licząc na wprowadzenie oczekiwanych zmian, które dla wielu rolników mogą zdecydować o jakości ich życia w okresie emerytalnym.

W załączonym uzasadnieniu wyjaśniono, że problem dotyczy osób, które opłacały składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w KRUS przez okres krótszy niż 25 lat (w szczególności poniżej 120 miesięcy/składek), a pozostałą część kariery zawodowej spędziły w systemie powszechnym (ZUS). Wprowadzona w ostatnich latach reforma (tzw. zwiększenie rolne w ZUS) wciąż nie rozwiązuje problemu w sposób satysfakcjonujący i sprawiedliwy społecznie dla wszystkich grup ubezpieczonych, dlatego zasadne jest kolejne wnioskowanie w wyżej przedstawionym zakresie.

W okresie dużej transformacji w rolnictwie wielu rolników musiało przekwalifikować się i podjąć pracę w innych zawodach – przechodząc tym samym do systemu powszechnego ZUS. W okresie osiągnięcia wieku emerytalnego nie mają 25 lat pracy w rolnictwie, jak też nie mają 25 lat ubezpieczenia w ZUS. Osoby te są pokrzywdzone i mimo udokumentowanych niemal 40 lat opłacania różnego rodzaju składek ubezpieczenia emerytalnego kwalifikują się jedynie na najniższe emerytury.

Obecna konstrukcja prawna drastycznie dyskryminuje osoby o tzw. mieszanym stażu ubezpieczeniowym. W obecnym stanie prawnym, aby otrzymać emeryturę rolniczą z KRUS, wymagane jest legitymowanie się co najmniej 25-letnim okresem ubezpieczenia rolniczego. Z kolei reforma ZUS z 2023 roku (tzw. „czternastki” i zasady zaliczania okresów) oraz wcześniejsze przepisy sprawiają, że ubezpieczeni, którzy zgromadzili w KRUS małą liczbę składek (np. poniżej 120 miesięcy), tracą te środki lub nie przekładają się one na sprawiedliwy wzrost ich świadczenia emerytalnego.

Rolnicy, którzy przez kilka lat rzetelnie opłacali składki do KRUS, a następnie podjęli pracę na etacie i resztę składek odprowadzali do ZUS, zderzają się z murem biurokracji. Ich ciężko zarobione i wpłacone do kasy KRUS pieniądze często nie dają im prawa do odrębnego świadczenia rolniczego, a mechanizmy rekompensaty w ZUS są dla wielu mało korzystne lub niedostępne ze względu na sztywne progi.

Sytuacja ta prowadzi do rażącej niesprawiedliwości społecznej systemu. Państwo polskie powinno premiować każdą wpłaconą składkę, niezależnie od tego, do którego filaru ubezpieczeń trafiła. System powinien pozwalać na płynne, proporcjonalne sumowanie i transferowanie kapitału emerytalnego między KRUS a ZUS bez ograniczeń progowych (takich jak próg 120 składek czy wymóg 25 lat).

W związku z powyższym wnosimy o:

• Nowelizację przepisów umożliwiającą proporcjonalne doliczanie okresu opłacania składek w KRUS do emerytury z ZUS na jasnych, przeliczeniowych zasadach kapitałowych (złotówka za złotówkę).
• Zniesienie restrykcyjnych progów ilościowych (w tym progu poniżej 120 składek), które powodują „przepadanie” lub marginalizowanie wartości składek rolniczych w ogólnym rozrachunku emerytalnym – przede wszystkim wnosimy o to, aby osoby, które opłacały składkę w KRUS przez minimum 10 lat i osiągnęły wiek emerytalny, miały możliwość dopłacenia pozostałych składek tym samym uzyskując prawo do emerytury w KRUS niezależnie od nabytych uprawnień w ZUS.