10 marca 2026 r. Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych przekazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanowisko Zarządu KRIR przyjęte 9 marca 2026 r. w sprawie zmiany ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W związku z narastającymi problemami dotyczącymi funkcjonowania systemu ubezpieczenia społecznego dla rolników Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych postuluje wprowadzenie niżej wymienionych zmian tego systemu.

1.Emerytury proporcjonalne

Przede wszystkim rolnicy oczekują wprowadzenia emerytur proporcjonalnych do lat ubezpieczenia w ZUS i KRUS, tak żeby rolnik otrzymywał emeryturę z KRUS za lata składkowe w KRUS i emeryturę z ZUS za okres ubezpieczenia w powszechnym systemie emerytalnym. Zdaniem samorządu rolniczego obowiązujący sposób naliczania emerytur dla grupy rolników ubezpieczonych w KRUS i ZUS jest dyskryminujący i powinien być zmieniony. Emerytura dla rolników dwuzawodowców powinna być naliczana proporcjonalnie do przepracowanych lat w każdym z systemów ubezpieczeń społecznych. Do okresów ubezpieczenia uprawniających do przyznania emerytury należy zaliczyć okres renty z tytułu trwałej lub okresowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

2.  Wprowadzenie możliwości zaliczenia do lat składkowych okresu nauki w szkole rolniczej w przypadku uczniów pracujących w gospodarstwie rolnym rodziców. Uczniowie szkół rolniczych z reguły pracują w gospodarstwie rolnym rodziców a także odbywają praktyki rolnicze. Z tego powodu należy uwzględnić okres nauki w szkole rolniczej do wymaganego stażu pracy w rolnictwie, nawet jeśli uczeń mieszkał w internacie i pracował w gospodarstwie w soboty.

3.Zrównanie wysokości emerytury rolniczej z KRUS z minimalną emeryturą z ZUS (z 90 do 100%). Zmiana powinna obejmować również podwyższenie dodatku za dłuższy okres składkowy oraz z tytułu płacenia wyższych składek (2- i 3-krotnie) przez rolników posiadających większe gospodarstwa. Dodatek powinien być zwiększony o 3% emerytury podstawowej za każdy pełny rok opłacania takich składek. Rolnik opłacający dodatkowe bądź podwójne składki powinien otrzymywać proporcjonalnie wyższą emeryturę niż rolnik opłacający składkę na ubezpieczenie w wysokości podstawowej.

4.Przyznanie świadczenia pieniężnego – dodatku do emerytury rolniczej z tytułu pełnienia funkcji członka Rady Powiatowej Izby Rolniczej, nie krócej niż przez dwie kadencje i osiągnięcia wieku emerytalnego. Członkowie Rad Powiatowych wykonują wiele zadań nakładach im przez przepisy prawne, takich mi. jak: praca w komisjach szacujących straty spowodowane przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne, Prace w komisjach szacujących szkody łowieckie, pracę w komisjach rad gmin i powiatów, uczestnictwo w rożnego rodzaju zespołach i radach (PUP, rady ds. scaleń, rady społeczne ODR itp.) za które obecnie nie pobierają żadnego wynagrodzenia.

5. Rozwiązanie problemu dotyczącego zawieszania części uzupełniającej renty rolniczej w sytuacji posiadania gospodarstwa przez małżeństwo rolników, z których jeden jest rencistą, a drugi z małżonków przechodzi na emeryturę. Obecnie osoby przechodzące na emeryturę rolniczą mogą nadal prowadzić gospodarstwo. Jednak współmałżonek emeryta prowadzącego gospodarstwo, jeśli jest rencistą otrzymuje świadczenie pomniejszone o część uzupełniającą. Pozbawianie schorowanych rolników prawa do części renty jest wyraźnym zaniedbaniem legislacyjnym wymagającym pilnego uregulowania.

6. Zmiana przepisów dotyczących świadczeń emerytalno-rentowych, przyznawanych przez KRUS, gdy jeden ze współmałżonków jest płatnikiem składek w ZUS, a drugi w KRUS. Podobna sytuacja do wyżej opisanej dotyczy rolników-rencistów, gdy drugi małżonek jest ubezpieczony w ZUS. Przy rencie stałej rolnik nie otrzyma 100% części uzupełniającej, gdy małżonek ubezpieczony jest w ZUS oraz przy rencie okresowej nie otrzyma 50% części uzupełniającej, gdy małżonek ubezpieczony jest w ZUS. Przedstawiona wyżej sytuacja jest wysoce krzywdząca dla rolników i wymaga pilnej naprawy.

7. Poprawa warunków i zasad korzystania z rehabilitacji leczniczej dla osób uprawnionych do emerytury rolniczej. Potrzebne jest zwiększenie wysokości środków przeznaczonych na rehabilitację leczniczą osób uprawnionych do emerytury rolniczej. Ważnym krokiem w kierunku równouprawnienia emerytów i rolników czynnych zawodowo w sanatoriach KRUS byłoby wprowadzenie możliwości dokonywania przesunięć z puli środków przeznaczonych na świadczenia rehabilitacyjne dla rolników czynnych zawodowo do puli środków przeznaczonych dla rolników emerytów z uwagi na częste przypadki niewykorzystania miejsc w sanatoriach przez rolników czynnych zawodowo. Zarząd KRIR wnosi o zrównanie wysokości dziennej stawki dofinansowania rehabilitacji dla rolników z obu grup: czynnych zawodowo i emerytów Obecnie wysokość dofinansowania dla rolników emerytów wynosi 120 zł za dzień pobytu, natomiast dla rolników czynnych zawodowo stawka dofinansowania wynosi 200 zł. Ze względu na mniejszą stawkę dofinansowania są on niechętnie obsługiwani przez sanatoria.

8. Zmiana przepisów, dotyczących wymogów do korzystania z rehabilitacji leczniczej realizowanej za pośrednictwem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Świadczenie to powinno być realizowane w taki sposób, aby z rehabilitacji mogły korzystać również osoby, które pobierają świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna oraz ich rodziny.

Fakt, że osoba pobierająca ubezpieczenie pielęgnacyjne ma opłaconą tylko składkę na ubezpieczenie emerytalno-rentowe powoduje wykluczenie z wyjazdów na kolonie, półkolonie oraz sanatorium z KRUS-owskich ofert dla niepełnosprawnego dziecka oraz członków jego rodziny. Wnosimy o taką zmianę przepisów, aby rodziny te nie były wykluczone z systemu opieki KRUS. Potrzebne jest również wprowadzenie krótkich turnusów wytchnieniowych (7-10 dni) ponieważ udział w turnusie sanatoryjnym wiąże się z trzytygodniową nieobecnością w gospodarstwie, znalezienie zastępstwa na tak długi czas jest często niemożliwe. Wprowadzenie tygodniowych turnusów wytchnieniowych umożliwiłoby tym rolnikom skorzystanie z rehabilitacji w sanatoriach KRUS. Jeśli stan zdrowia wymagałby dalszej rehabilitacji po powrocie z sanatorium rolnicy mogliby być kierowani na zabiegi rehabilitacyjne w miejscu zamieszkania.

9.Rozszerzenie zakresu prac, które może wykonywać pomocnik rolnika -stworzenie prawnych możliwości zawierania umów o pomoc także w sektorze kwiaciarstwa w zakresie pielęgnacji kwiatów i ich zbioru oraz w produkcji zwierzęcej do prac sezonowych związanych z np. korektą racic czy strzyżeniem. Z uwagi na niewielkie zainteresowanie młodych przejmowaniem gospodarstw rolnych po rodzicach oraz migrację ludzi ze wsi do miasta, wiele gospodarstw cierpi na deficyt siły roboczej nie tylko w sektorze warzywnym i sadowniczym. 10. Emerytury stażowe dla rolników – W związku z procedowaniem przez Sejm RP projektów ustaw dotyczących emerytur stażowych: Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw w celu wprowadzenia emerytury stażowej (druk 187) i Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw (druk 27), które przewidują wprowadzenie emerytur stażowych dla osób, które przepracowały 35 lub 40 lat ale nie osiągnęły wieku emerytalnego, samorząd rolniczy popiera wprowadzenie emerytur stażowych dla osób ubezpieczonych w KRUS. Konieczne jest jednak powiązanie tych przepisów z emeryturami proporcjonalnymi, to jest uwzględnienie w stażu pracy okresów ubezpieczenia w KRUS i ZUS bez konieczności wybierania jednego ze świadczeń.