W dniach 3–4 września 2026 r. w Nitrze na Słowacji odbyło się spotkanie przedstawicieli izb rolniczych państw Grupy Wyszehradzkiej (V4). Gospodarzem wydarzenia był Słowacki Uniwersytet Rolniczy w Nitrze. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Izby Rolniczej Republiki Czeskiej, Krajowej Rady Izb Rolniczych, Słowackiej Izby Rolnictwa i Żywności oraz Węgierskiej Izby Rolniczej.
Z ramienia KRIR udział w spotkaniu wzięli: Prezes KRIR Wiktor Szmulewicz i Wiceprezes KRIR Robert Nowak.
Rozmowy koncentrowały się na najważniejszych wyzwaniach stojących przed rolnictwem państw V4 oraz na wypracowaniu wspólnych priorytetów dotyczących obecnej i przyszłej polityki rolnej Unii Europejskiej. Szczególną uwagę poświęcono sytuacji w rolnictwie, skutkom ekstremalnej suszy, kryzysowi w sektorze mleczarskim, przyszłym Wieloletnim Ramom Finansowym UE oraz kształtowi Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 r.
Susza coraz większym zagrożeniem dla rolnictwa
Jednym z kluczowych tematów spotkania były skutki ekstremalnej suszy, która w 2026 r. negatywnie wpływa na produkcję rolną w państwach V4. Przedstawiciele izb rolniczych zwrócili uwagę, że powtarzające się okresy suszy i niedoboru opadów stanowią coraz poważniejsze zagrożenie dla stabilności produkcji rolnej, sytuacji ekonomicznej gospodarstw oraz bezpieczeństwa żywnościowego regionu.
Uczestnicy podkreślili, że problem suszy wymaga działań nie tylko na poziomie krajowym, ale również w ramach wspólnej polityki Unii Europejskiej. Skutki zmian klimatu mają bowiem charakter ponadgraniczny i przekładają się m.in. na spadek plonów, niedobory pasz, problemy z gospodarowaniem zasobami wodnymi oraz pogorszenie stabilności ekonomicznej gospodarstw rolnych.
Izby rolnicze państw V4 zaapelowały do rządów krajowych oraz instytucji Unii Europejskiej o podjęcie działań zapewniających gospodarstwom dotkniętym skutkami ekstremalnej suszy w 2026 r. odpowiednią płynność finansową. Jednocześnie zwróciły się do Komisji Europejskiej o znaczące zwiększenie unijnego budżetu przeznaczonego na reagowanie kryzysowe oraz uproszczenie mechanizmów redystrybucji środków pomocowych.
Podtrzymano również apel o przyjęcie przez Komisję Europejską planu działań na rzecz wdrażania Strategii na rzecz odporności wodnej oraz zapewnienie odpowiedniego finansowania jej realizacji.
Stabilizacja sektora mleczarskiego
Istotnym punktem spotkania była również sytuacja na rynku mleka i produktów mlecznych. W dyskusji uczestniczyli także przedstawiciele słowackich organizacji działających w sektorze produkcji podstawowej i przetwórstwa mleka.
Przedstawiciele izb rolniczych podkreślili znaczenie zapewnienia stabilnych warunków dla hodowli bydła i produkcji mleka, które stanowią ważny element rolnictwa oraz przemysłu spożywczego państw V4. Rozmawiano m.in. o aktualnej sytuacji rynkowej, warunkach ekonomicznych producentów i przetwórców, pozycji rolników w łańcuchu dostaw żywności oraz konieczności utrzymania konkurencyjności sektora.
Wspólne stanowisko zakłada potrzebę przyjęcia przez rządy krajowe i instytucje UE działań stabilizujących sektor mleczarski. Izby wskazały również na konieczność stworzenia przewidywalnych warunków dla producentów i przetwórców oraz wzmocnienia pozycji rolników w łańcuchu żywnościowym, tak aby zapewnić ekonomiczną trwałość produkcji mleka.
Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej i budżet UE
W Nitrze szczegółowo omówiono również przyszłe Wieloletnie Ramy Finansowe Unii Europejskiej na lata 2028–2034 oraz kształt Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 r.
Przedstawiciele izb rolniczych państw V4 zgodnie podkreślili, że stabilne i odpowiednio wysokie finansowanie rolnictwa jest podstawowym warunkiem utrzymania konkurencyjności europejskiego sektora rolnego, bezpieczeństwa żywnościowego oraz żywotności obszarów wiejskich.
W ocenie izb przyszła WPR powinna uwzględniać specyfikę poszczególnych państw członkowskich, a jednocześnie zapewniać rolnikom w całej Unii sprawiedliwe i przewidywalne warunki prowadzenia działalności. Wspólne stanowisko zakłada m.in. konieczność utrzymania silnego i stabilnego budżetu WPR, uwzględnienia rosnących kosztów produkcji rolnej i ryzyk klimatycznych oraz zapewnienia odpowiedniego poziomu wsparcia produkcji rolnej.
Izby V4 opowiedziały się także za pozostawieniem państwom członkowskim możliwości dobrowolnego stosowania mechanizmów limitowania i degresywności płatności bezpośrednich, zamiast ich obligatoryjnego wprowadzania. Wskazano, że w warunkach rosnących zagrożeń geopolitycznych, potrzeby wzmacniania bezpieczeństwa żywnościowego i utrzymania potencjału produkcyjnego europejskiego rolnictwa państwa powinny mieć możliwość podejmowania decyzji w tym zakresie z uwzględnieniem własnych uwarunkowań strukturalnych i rolniczych.
Podkreślono również, że nowe wymagania nakładane na rolników muszą być powiązane z odpowiednim wsparciem finansowym i nie mogą prowadzić do dalszego ograniczania konkurencyjności europejskiej produkcji rolnej.
Dostępność środków ochrony roślin
Kolejnym ważnym tematem była dostępność skutecznych środków ochrony roślin. Uczestnicy spotkania wskazali, że szeroki wybór skutecznych narzędzi ochrony jest niezbędny dla konkurencyjnej, zrównoważonej i bezpiecznej produkcji żywności, nasion oraz materiału rozmnożeniowego w Unii Europejskiej.
W kontekście prac nad pakietem Omnibus X izby rolnicze V4 wezwały do maksymalnej koordynacji stanowisk państw Grupy Wyszehradzkiej oraz poparcia działań zmierzających do znaczącego uproszczenia i przyspieszenia unijnego systemu zatwierdzania substancji czynnych i rejestracji środków ochrony roślin.
Wspólne stanowisko obejmuje m.in. poparcie dla automatycznego przedłużania okresu zatwierdzenia substancji czynnych oraz wydłużenia tego okresu do 25 lat. Izby zwróciły również uwagę na potrzebę skutecznego wykorzystywania mechanizmu przewidzianego w art. 4 ust. 7 w odniesieniu do substancji będących kandydatami do zastąpienia, w sytuacji gdy nie ma dla nich odpowiednich alternatyw.
Przedstawiciele V4 opowiedzieli się także za większą harmonizacją i uproszczeniem procedur zatwierdzania na poziomie UE, przy jednoczesnym wykorzystaniu wiedzy technicznej i potencjału państw członkowskich.
Państwa V4 zadeklarowały dalszą koordynację działań i wspólne poszukiwanie poparcia dla proponowanych zmian wśród innych państw członkowskich.
