Ministerstwo Infrastruktury w odpowiedzi na pismo KRIR z dnia 19 maja 2026 r. w sprawie problemów związanych z funkcjonowaniem spółek wodnych oraz realizacją prac utrzymaniowych i konserwacyjnych na urządzeniach melioracyjnych i ciekach wodnych, 22 czerwca 2026 r. przekazało następujące informacje.

„(…) obecnie w Ministerstwie Infrastruktury nie są prowadzone działania legislacyjne, które wdrażają propozycje Krajowej Rady Izb Rolniczych wskazane w piśmie z 19 maja 2026 r. Niemniej jednak przeprowadzono szczegółową analizę zgłoszonych postulatów, tj:

1) zapewnienie spółkom wodnym dostępu do danych z ewidencji gruntów i budynków w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań;

2) ustanowienie mechanizmu automatycznego informowania spółek wodnych o zmianach właścicieli nieruchomości objętych działalnością tych podmiotów;

3) zapewnienie odpowiedniego prawa do wstępu na teren prywatnych gruntów w celu wykonania prac konserwacyjnych w przypadku braku zgody właściciela tego gruntu.

Odnosząc się do punktu 1) informuję, iż za ewidencję gruntów i budynków odpowiada Ministerstwo Rozwoju i Technologii, jednak zapewnienie odpowiednich informacji dla spółek wodnych wydaje się właściwe.

W odniesieniu do punktu 2) wyjaśniam, iż ustanowienie mechanizmu automatycznego informowania spółek wodnych o zmianach właścicieli nieruchomości objętych działalnością tych podmiotów może odnosić się do nałożenia w tym zakresie obowiązków na następców prawnych członków spółki wodnej lub organów publicznych, w szczególności sądów powszechnych i notariuszy. W przypadku następców prawnych członków spółki wodnej regulacja ta wydaje się zasadna do wprowadzenia, po doprecyzowaniu kwestii technicznych, takich jak np. wskazanie podmiotów mających obowiązek informowania o wprowadzonych zmianach oraz określenie ewentualnych sankcji za naruszenie takiego obowiązku. Z kolei objęcie przedmiotową regulacją organów publicznych mogłoby wymagać zabezpieczenie dodatkowych środków w budżecie państwa oraz wydłużenia czasu trwania proponowanych procedur.

W zakresie postulatu 3) wyjaśniam, iż ze względu na konstytucyjną ochronę prawa własności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), ewentualne zmiany legislacyjne wymagałyby zachowania zasad proporcjonalności ingerencji w prawo własności i szczegółowego określenia trybu dostępu do takich gruntów. Oznacza to, że ustawa ograniczająca to prawo musi przejść trzyetapowy test:

1) Przydatność (celowość): Ograniczenie musi służyć ochronie ważnego interesu publicznego (np. bezpieczeństwo państwa, ochrona środowiska, zdrowie publiczne lub porządek publiczny);

2) Konieczność (niezbędność): Środek ograniczający musi być absolutnie niezbędny do osiągnięcia założonego celu. Nie można osiągnąć tego samego rezultatu za pomocą innych, mniej uciążliwych dla właściciela środków;

3) Proporcjonalność sensu stricto: Korzyści wynikające z ograniczenia prawa własności muszą pozostawać w odpowiedniej (proporcjonalnej) wadze do ciężarów nakładanych na obywatela. Ograniczenie nie może być nadmierne.

Podsumowując, dziękuję za propozycje zmian przedstawione w piśmie z 19 maja 2026 r. oraz wcześniejszej korespondencji prowadzonej w 2025 r. Informuję, iż propozycje te zostaną wzięte pod uwagę w dalszych analizach przy ewentualnej nowelizacji ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne2 w zakresie spółek wodnych.”