W odpowiedzi na pismo Krajowej Rady Izb Rolniczych nr KRIR/KJ/338/26 z dnia 10.03.2026 r. w sprawie likwidacji przejazdów kolejowo-drogowych na terenach wiejskich w związku z prowadzonymi inwestycjami kolejowymi, Ministerstwo Infrastruktury przedstawiło następujące wyjaśnienia.

Na wstępie resort poinformował, że rozpoczęcie procesu inwestycyjnego poprzedzone jest konsultacjami społecznymi i uzgodnieniami z jednostkami samorządu terytorialnego. W przypadku działań związanych z funkcjonowaniem przejazdów kolejowo-drogowych, PKP PLK S.A. jeszcze na etapie przygotowania dokumentacji projektowej uzgadnia z urzędami miast i gmin ostateczną siatkę dróg i połączeń lokalnych, uwzględniając miejscowe uwarunkowania.

Zgodnie z informacją, jaką podaje Spółka PKP PLK pełniąca funkcję zarówno zarządcy infrastruktury kolejowej, jak również realizatora inwestycji, wiele przejazdów kolejowo-drogowych (zazwyczaj kategorii D) stanowiących dojazdy do pól, usytuowanych jest w ciągu drógnieposiadających statusu drogi publicznej.

Należy zauważyć, że PKP PLK S.A. prowadzi działania na rzecz dostosowania istniejących przejazdów kolejowo-drogowych do warunków zawartych w obowiązujących przepisach prawa, tj. m.in. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 9 lipca 2025 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie, oraz warunków technicznych ich użytkowania (Dz.U.2025.1105). Działania te polegają m.in. na informowaniu jednostek samorządu terytorialnego o zmianach w przepisach oraz obowiązku upublicznienia dróg, w ciągu których znajdują się przejazdy kolejowo-drogowe. Ponadto PKP PLK S.A. wprowadziła wewnętrzną procedurę polegającą na wywieszaniu ogłoszeń na przejazdach kolejowo-drogowych znajdujących się w ciągu dróg niepublicznych, wobec których gminy nie podjęły działań zmierzających do upublicznienia drogi. Ogłoszenia te wywieszane były w okresie wzmożonych prac polowych tj. od maja do września. O wdrożeniu ww. procedury informowane były również urzędy gmin i miast, z prośbą o rozwieszenie ogłoszeń na tablicach ogłoszeniowych. W przypadku przejazdów kolejowo-drogowych zlokalizowanych na terenach leśnych Spółka prowadziła również korespondencję z właściwymi terenowo nadleśnictwami.

Wprowadzenie ww. procedury miało na celu poinformowanie mieszkańców o statusie drogi, w ciągu której usytuowany jest przejazd oraz o możliwości zawarcia umowy na najem przejazdu kolejowo- drogowego kategorii F, a w przypadku braku osób chętnych o konieczności likwidacji przejazdu.

Koszty najmu określane są na podstawie wewnętrznych wytycznych PKP PLK S.A., gdzie czynnikami mającymi największy wpływ na wzrost kosztów jest utrzymanie półsamoczynnych lub samoczynnych systemów przejazdowych. W przypadku przejazdów kolejowo-drogowych wyposażonych w rogatki stale zamknięte (zamykane na kłódki), użytkownik nie ponosi kosztów utrzymania urządzeń.

Należy podkreślić, że w przypadku likwidacji przejazdów kolejowo-drogowych PKP PLK S.A. niejednokrotnie organizowała komisje terenowe z udziałem przedstawicieli gmin sołtysów, radnych a nawet samych mieszkańców. Natomiast decyzje o ich likwidacji poprzedzone były wyrażeniem zgody gminy lub nadleśnictwa.

Ministerstwo Infrastruktury poinformowało ponad to, że linie kolejowe stanowią istotny element krajowego i regionalnego układu transportowego, dlatego w perspektywie kolejnych lat przewiduje się dalszą poprawę ich parametrów eksploatacyjnych, obejmującą likwidację wąskich gardeł oraz sukcesywne podnoszenie dopuszczalnych prędkości jazdy pociągów, w celu zwiększenia ich przepustowości.

W ramach tych działań PKP PLK S.A. będzie analizowała i poodejmowała stosowne działania związane z likwidacją przejazdów kolejowo-drogowych w lokalizacjach znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie zarówno terenów leśnych, jak i rolniczych, gdzie iloczyn ruchu jest bardzo niski. Powyższe ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa zarówno dla uczestników ruchu drogowego, jak również pasażerów oraz obsługi pociągów.

Odnosząc się do przywołanego w piśmie samorządu rolniczego przykładu likwidacji przejazdu kolejowo-drogowego w km 23,475 linii kolejowej nr 284 Jerzmanice-Zdrój – Legnica Ministerstwo poinformowało, że PKP PLK S.A. przed przystąpieniem do rewitalizacji linii kolejowej prowadziła korespondencję z jednostką samorządu terytorialnego, tj. Urzędem Miejskim w Złotoryi. Spółka zwracała m.in. uwagę, że w tym przypadku pochylenia drogi były niezgodne z obowiązującymi przepisami, a kąt skrzyżowania niewłaściwy. Ponadto po opadach grunt spływał na tor, co w konsekwencji groziło degradacją infrastruktury kolejowej po jej rewitalizacji oraz mogło powodować sytuacje potencjalnie niebezpieczne. Urząd Miejski w Złotoryi w 2024 r. wyraził pozytywną opinię w sprawie likwidacji przejazdu kolejowo-drogowego w km 23,475 linii kolejowej nr 284.

PKP PLK S.A. obecnie ze środków budżetu państwa realizuje projekt „Poprawa bezpieczeństwa na skrzyżowaniach kolejowo-drogowych w tym ich przebudowa na skrzyżowania dwupoziomowe”. Projekt jest skierowany do jednostek samorządu terytorialnego i zarządców dróg, zainteresowanych współfinansowaniem budowy skrzyżowania wielopoziomowego w zamian za likwidację przejazdu kolejowo-drogowego w poziomie szyn.

W ramach rozstrzygniętego I etapu ww. projektu PKP PLK S.A. planuje we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego oraz zarządcami dróg budowę 17 skrzyżowań wielopoziomowych w zamian za likwidację przejazdów kolejowo-drogowych. Natomiast w ramach zakończonego 5 lutego 2026 r. II etapu ww. projektu jednostki samorządu terytorialnego oraz zarządcy dróg zgłosili 23 zadania związane z budową skrzyżowań bezkolizyjnych. Celem projektu jest poprawa bezpieczeństwa poprzez likwidację przejazdów kolejowo-drogowych i budowę bezkolizyjnych skrzyżowań w wybranych lokalizacjach na terenie całej Polski. Szczegółowe informacje dotyczące realizacji ww. projektu znajdują się na stronie internetowej PKP PLK S.A. pod adresem:https://www.plk-sa.pl/nabor-do-projektu-pn-poprawa-bezpieczenstwa-na-skrzyzowaniach-kolejowo-drogowych.

W przypadku szczegółowych pytań dotyczących poszczególnych przejazdów kolejowo-drogowych Ministerstwo proponuje bezpośredni kontakt z realizatorem inwestycji, tj. PKP PLK S.A.