Data: 10 lipca 2025 r.
Uczestnicy: przedstawiciele środowisk rolniczych, dzierżawców, organizacji branżowych, KRIR oraz Zastępca Dyrektora Generalnego KOWR – Pan Tomasz Ciodyk
Cel spotkania: Omówienie zasad tworzenia Ośrodków Produkcji Rolniczej (OPR) oraz rozpoczęcie prac nad wspólną propozycją kryteriów punktowych do przetargów na dzierżawę nieruchomości z Zasobu Skarbu Państwa.
W pierwszej części spotkania przedstawiono, jak zgodnie z obowiązującym prawem powinno wyglądać tworzenie OPR, z uwzględnieniem Konstytucji RP, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (ugnrSP) oraz aktów wykonawczych.
Kluczowe zasady:
1. Zasada konstytucyjna (art. 23 Konstytucji RP):
2. Zasada ustawowa (art. 24 ust. 1 ugnrSP):
3. Przepis szczególny – art. 24b ugnrSP (tworzenie OPR):
4. Wprowadzenie obowiązku dokumentacyjnego:
Co obecnie należy zmienić, uchylić lub wprowadzić:
1. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z 26 czerwca 2024 r.:
2. Zarządzenia Dyrektora Generalnego KOWR nr 18/2024/Z i 74/2024/Z:
3. Wprowadzenie obowiązku ogłoszenia publicznego i weryfikacji alternatyw:
W dalszej części spotkania dyskusja polegała na skonfrontowaniu dwóch podejść – z jednej strony wyrażano poparcie dla kontynuowania funkcjonowania OPR-ów w obecnym kształcie, z drugiej wskazywano na ich niezgodność z prawem i wykluczenie rolników indywidualnych z procesu dzierżawy.
Argumenty na rzecz utrzymania OPR-ów:
• Spółki działały zgodnie z obowiązującym prawem z 2011 r., które dawało im wybór – wyłączenie 30% lub utrata przywilejów. Brak wyłączenia nie oznacza naruszenia przepisów.
• Utworzenie OPR-ów było kompromisem
• OPR-y obejmują niewielki procent Zasobu (ok. 8–10%),
• Spółki zatrudniają setki osób i są powiązane z lokalną infrastrukturą
• Gospodarstwa spółek mają złożoną strukturę produkcyjno-logistyczną,
• Obecne kryteria punktowe mają zapewniać profesjonalizm i bezpieczeństwo technologiczne,
Argumenty przeciwko:
• Spółki dobrowolnie wybrały brak wyłączeń 30% i utraciły przywileje – świadomie i zgodnie z ustawą.
• Prawo nie działa wstecz – inwestycje dokonane po 2011 r. były decyzją obarczoną znanym ryzykiem.
• Kryteria przetargowe z rozporządzenia z 26.06.2024 r. są niekonstytucyjne i eliminują rolników rodzinnych.
• Zatrudnienie to argument emocjonalny, nie prawny – rolnicy również tworzą miejsca pracy.
• OPR-y są wyjątkiem w ustawie, a nie regułą.
• Wielokrotnie pomijano obowiązek uzasadnienia ekonomicznej niepodzielności nieruchomości.
• Nie istnieją żadne gwarancje, że spółki nie zostaną sprzedane z całym majątkiem i dzierżawą – co zagraża bezpieczeństwu ziemi państwowej.
• Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że ustawa z 2011 r. jest wadliwa.
• Naruszenia przepisów mogą prowadzić do pozwów także ze strony rolników indywidualnych.
W drugiej części spotkania zaprezentowano wstępny katalog kryteriów punktowych, które miałyby być stosowane w postępowaniach przetargowych na dzierżawę nieruchomości rolnych zakwalifikowanych jako Ośrodki Produkcji Rolniczej (OPR).
Zasady ogólne:
1.Ograniczenie liczby kandydatur
2. Dopuszczenie grup rolników do przetargu
3. Wykluczenie z przetargu podmiotów, które nie dostosowały się do zapisów ustawy z 2011 o wyłączeniu 30% gruntów
4.Współpraca z placówkami edukacyjnymi
5. zaplecze techniczne
Przykładowe kryteria
1. Udział kapitału polskiego w strukturze własności
2. Doświadczenie i aktywność w zakresie hodowli zwierząt
3. Powierzchnia posiadanych gruntów
4. Odległość gospodarstwa od OPR
5. Status rolnika indywidualnego
6. Dotychczasowe wykorzystanie gruntów z Zasobu WRSP
7. Zdolność produkcyjna i doświadczenie rolnicze
8. Utrzymanie produkcji zwierzęcej (maks. 10 punktów)
9. Lokalizacja gospodarstwa (maks. 10 punktów)
11. Zatrudnianie pracowników i tworzenie miejsc pracy
12. Kryterium: Zadeklarowany czynsz dzierżawny
13. Powierzchnia użytków rolnych nabytych lub dzierżawionych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
Podsumowanie
Spotkanie odbyło się w atmosferze rzeczowej debaty. Zidentyfikowano szereg punktów spornych, ale też potencjał do kompromisu.
Przed zespołem stoi zadanie opracowania propozycji kryteriów punktowych, które będą mogły zostać przedstawione KRIR, a po ich zatwierdzeniu – przekazane do KOWR
i Ministerstwa Rolnictwa jako rekomendacja środowiska.
