W odpowiedzi na pismo Zarządu Krajowej Rady Izb Rolniczych z 5 czerwca 2026 r. w sprawie rozbieżności raportu Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB w Puławach z rzeczywistym stanem suszy w uprawach rolnych, uprzejmie informuję, że zgodnie z informacją otrzymaną z Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa, w Systemie Monitoringu Suszy analizy wykonywane są w trybie kroczącym i dopiero wszystkie przewidziane dla danej uprawy raporty informują o całkowitym zagrożeniu a nie poszczególne raporty cząstkowe. Kolejne raporty Systemu potwierdziły występowanie znaczących zasięgów suszy w uprawach w województwie lubelskim, w tym również w rzepaku.
Zgodnie z definicją ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U z 2025 r. poz. 251), susza oznacza szkody powstałe w wyniku wystąpienia w dowolnym sześciodekadowym okresie między 21 marca a 30 września danego roku klimatycznego bilansu wodnego (KBW) poniżej ustalonej wartości dla poszczególnych gatunków lub grup roślin uprawnych oraz kategorii glebowych. Wartości progowe KBW, oznaczające wystąpienie suszy, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 739) w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych grup i gatunków roślin uprawnych oraz gleb. Stwierdzenie wystąpienia suszy dla danej uprawy oznacza spowodowanie strat w plonie tylko i wyłącznie z powodu warunków suszy powyżej 20%. Obecnie Systemie Monitoringu Suszy nie uwzględnia strat powstałych w wyniku innych niekorzystnych zjawisk pogodowych.
Rozwój sieci stacji meteorologicznych wykorzystywanych w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR), realizowany jest systematycznie od 2007 roku i jest prowadzony we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego, izbami rolniczymi oraz ośrodkami doradztwa rolniczego, na podstawie zawieranych porozumień dotyczących lokalizacji, utrzymania i obsługi stacji pomiarowych.
Obecnie w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR) wykorzystywane są dane pochodzące łącznie z 612 naziemnych punktów pomiarowych. Obejmują one m.in. dane ze stacji meteorologicznych IMGW-PIB (392 stacje), IUNG-PIB (184 stacje).
W 2026 roku sieć pomiarowa SMSR została rozszerzona o telemetryczne pomiary wilgotności gleby i warunków meteorologicznych prowadzone na 9 polach referencyjnych (po 3 punkty pomiarowe na polu) zlokalizowanych w trzech województwach: lubuskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim. W 2026 roku realizowany jest również zakup aparatury przeznaczonej do objęcia monitoringiem kolejnych 9 pól referencyjnych (3 województwa), a docelowo będzie rozszerzona na cały kraj.
Oprócz tego Instytut prowadzi badania upraw i gleb w działaniu obejmującym 116 pól referencyjnych w całej Polsce, również na terenie województwa lubelskiego, gdzie pracownicy IUNG dwa razy do roku dokonują oceny po zimie i początku wegetacji oraz oceny plonowania.
W przyszłym roku planowane jest opracowanie metodyki włączania lokalnych stacji meteorologicznych do Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR). O wynikach IUNG-BIP będzie informował zarówno Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak również jednostki samorządu terytorialnego zainteresowane włączaniem własnych stacji meteorologicznych do SMSR.
Instytut informuje, że warunkami włączenia stacji meteorologicznej do SMSR będą w szczególności:
• prawidłowa lokalizacja stacji meteorologicznej,
• instalacja przyrządów pomiarowych spełniających wymagane standardy jakościowe,
• utrzymywanie ogródka meteorologicznego, w którym zlokalizowane są przyrządy pomiarowe, oraz jego najbliższego otoczenia w należytym stanie, zgodnie z zasadami prowadzenia pomiarów meteorologicznych. Zgodnie z informacją przekazaną z IUNG-BIP, pracownicy Instytutu dotychczas udzielali i nadal udzielają wsparcia merytorycznego jednostkom samorządu terytorialnego zainteresowanym budową stacji meteorologicznych, w szczególności w zakresie ich prawidłowej lokalizacji oraz określania wymagań technicznych niezbędnych do prowadzenia wiarygodnych pomiarów meteorologicznych.
